Szczecinek

STOWARZYSZENIE CZY FUNDACJA?

Rodzaje organizacji oraz sposoby ich finansowania
Aktywność społeczna może przejawiać się w wielu formach. Zarówno jeden człowiek, jak i grupa ludzi zjednoczona wokół wspólnej sprawy może wiele dokonać dla rozwoju swojej miejscowości, wsi czy regionu. Najważniejszy jest dobry pomysł oraz znalezienie odpowiednich narzędzi jego realizacji.

Organizacjami pozarządowymi, które najpełniej urzeczywistniają ideę społeczeństwa obywatelskiego, są stowarzyszenia i fundacje. Od strony prawnej definiują je ustawy: z dnia 7 kwietnia 1989 r. (Dz.U. 2007.112.766) Prawo o stowarzyszeniach, z dnia 6 kwietnia 1984 r. (Dz.U.91.46.203) o fundacjach oraz z dnia 24 kwietnia 2003 r. (Dz.U. nr 96, poz. 873) o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Stowarzyszenie czy fundacja?
Do założenia fundacji niezbędny jest kapitał. Założyciel fundacji, czyli fundator, przeznacza część swego majątku na realizację pewnych celów społecznych, ustala statut i sposób realizacji przyjętych celów. Oświadczenie woli powinno zostać złożone, bądź w formie aktu notarialnego, bądź w treści testamentu. Nie można być członkiem fundacji, można jedynie zasiadać w jej władzach. Cel fundacji może być zmieniony tylko wówczas, jeżeli jej statut wyraźnie taką możliwość przewiduje. Fundator nie posiada żadnych szczególnych uprawnień w stosunku do fundacji, z wyjątkiem tych kompetencji, które zostały przyznane mu w statucie. Szczegółowe informacje jak założyć fundację znajdują się na portalu organizacji pozarządowych www.ngo.pl

Założenie stowarzyszenia jest łatwiejsze niż założenie fundacji. Nie jest potrzebny żaden majątek, nie ma konieczności sporządzania rocznego sprawozdania z działalności. Stowarzyszenia w przeciwieństwie do fundacji mają także prawo zabierania głosu w sprawach publicznych. Stowarzyszenie powstaje w wyniku podjęcia przez co najmniej 15 członków-założycieli uchwały o jego założeniu. Członkowie stowarzyszenia sami decydują jaką działalnością chcą się zajmować oraz w każdej chwili mogą w drodze zmiany statutu zmienić cel działania stowarzyszenia.

Kto może założyć stowarzyszenie?
Stowarzyszenie mogą założyć osoby pełnoletnie, które posiadają pełną zdolność do czynności prawnych. Mogą do niego przystąpić osoby małoletnie w wieku od 16 do 18 lat. Mają też prawo samodzielnie wybierać władze stowarzyszenia uczestnicząc w walnym zgromadzeniu członków stowarzyszenia. Prawo do założenia stowarzyszenia przysługuje zarówno obywatelom polskim, jak i cudzoziemcom.

Wybór formy stowarzyszenia
Stowarzyszenia można podzielić na stowarzyszenia rejestrowe i zwykłe (uregulowane w Ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 855)).

Stowarzyszenia rejestrowe posiadają osobowość prawną. W praktyce oznacza to, że mogą podpisywać umowy o wynajem lokalu, umowy o dzieło, o pracę, a także posiadać własne konto bankowe. Stowarzyszenie jako osoba prawna może przyjmować darowizny, być spadkobiercą i zapisobiercą, korzystać z dotacji, organizować publiczne zbiórki pieniędzy itd. Może prowadzić działalność gospodarczą, jeżeli zostanie ona wpisana do statutu i KRS. Osobami powołanymi do nadzorowania stowarzyszeń są starostowie lub prezydenci miast w przypadku miast na prawach powiatu.
Jak założyć stowarzyszenie rejestrowe.

Stowarzyszenie zwykłe ma bardziej nieformalny charakter. Nie jest osobą prawną, nie trzeba go rejestrować w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Nie może tworzyć żadnych jednostek terenowych, wstępować do związków stowarzyszeń lub zrzeszeń skupiających inne osoby prawne. Do założenia stowarzyszenia wystarczy zaangażowanie trzech dorosłych osób (wg zasady tres faciunt collegium - czyli "trzej stanowią kolegium"), które uchwalą sporządzą w formie pisemnej regulamin działalności stowarzyszenia oraz protokół z zebrania założycielskiego. Fakt ten należy zgłosić organowi sprawującemu nad nim nadzór, czyli staroście właściwemu ze względu na siedzibę stowarzyszenia. Jeżeli w trakcie 30 dni nie zostanie ono powiadomione o zakazie działalności, może rozpocząć funkcjonowanie. Jedynym źródłem finansowania stowarzyszenia są składki członkowskie.
Jak założyć stowarzyszenie zwykłe.

Grupy nieformalne
Grupa nieformalna (nigdzie niezarejestrowana) nie może liczyć na dotacje ze źródeł krajowych, czy europejskich. Nie może założyć konta. W imieniu i na rzecz takiej grupy może występować jedna z osób do niej należąca. Nie będzie to pełnomocnictwo, ponieważ grupa nieformalna nie może udzielić pełnomocnictwa. Grupa może współpracować z istniejącą formalnie organizacją, np. ochotniczą strażą pożarną i starać się o uzyskanie dotacji. Podobny skutek może przynieść współpraca z władzami samorządowymi, lub sołtysem.
Więcej informacji na temat zasad funkcjonowania grup nieformalnych na stronie www.witrynawiejska.org.pl

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP)
Ochotnicze straże pożarne są organizacjami społecznymi (pozarządowymi), które prowadzą działalność w formie stowarzyszenia. OSP nie jest jednostką organizacyjną gminy. Szczegółowe zadania i zasady funkcjonowania OSP określa ich statut. OSP korzystają z pomocy publicznej, z budżetu państwa, ale nie na cele związane z rozwojem społeczności lokalnej, tylko w zakresie ochrony przeciwpożarowej. OSP, jako zarejestrowane stowarzyszenie, może prowadzić działalność gospodarczą, ale cały dochód z działalności musi przeznaczać na cele statutowe. OSP może być beneficjentem środków z Unii Europejskiej. Ochotnicze Straże Pożarne zrzesza Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP.

Koła Gospodyń Wiejskich
Koło gospodyń wiejskich może być organizacją społeczno-zawodową rolników połączoną z kółkiem rolniczym lub organizacją niezależną. Może funkcjonować jako stowarzyszenie pod taką nazwą, ale wówczas nie korzysta z uprawnień organizacji społeczno-zawodowej rolników ani z jej obowiązków. Koło gospodyń wiejskich w formie stowarzyszenia może być finansowane w zależności od tego, czy jest stowarzyszeniem zwykłym, czy rejestrowym. Dostępne są dla nich środki ze składek członkowskich, wpływów z darowizn, zapisów, dotacji. Formalno-prawne aspekty działalności kół gospodyń wiejskich.

Uczniowskie Kluby Sportowe
Organizacje przeznaczone dla uczniów i nauczycieli wychowania fizycznego. Uczniowskiego klubu sportowego nie trzeba rejestrować w Krajowym Rejestrze Sądowym. Podlegają wpisowi do ewidencji, prowadzonej przez starostów właściwych ze względu na siedzibę klubów. Uzyskują osobowość prawną w chwili wpisania do ewidencji. Mogą korzystać z tych samych form finansowania jak stowarzyszenie rejestrowe. Klub sportowy działający w formie stowarzyszenia.

Warto zapoznać się z poradnikiem zamieszczonym w portalu organizacji pozarządowych www.ngo.pl. Tu znajdują się szczegółowe informacje dla dotyczące założenia stowarzyszenia czy fundacji, a także wszelkie niezbędne materiały źródłowe.